Eski Ev Fiyatına Sıfır Daire: Devlet Destekli Kentsel Dönüşüm Kredisi Nasıl Alınır? Deprem riski taşıyan binalarda oturan milyonlarca vatandaş için “eski evimi nasıl sıfır daireye çeviririm” sorusu artık hayali bir plan değil, somut bir başvuru sürecine dönüştü. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinesinde yürütülen kentsel dönüşüm destekleri, riskli yapı sahiplerine uygun faizli kredi ve hibeler sunarak, yıkılıp yeniden yapılan binalarda hak sahiplerinin cebinden çıkacak parayı ciddi ölçüde azaltıyor.
Kredi Hangi İllerde ve Ne Kadar Destek Sağlıyor?
Kentsel dönüşümde uygulanan destek modelleri projenin türüne ve uygulandığı ile göre değişiklik gösteriyor:
-
İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi: İstanbul, İzmir, Kocaeli, Sakarya, Manisa, Tekirdağ ve Kahramanmaraş illerini kapsamaktadır. Bu proje çerçevesinde hak sahiplerine 3 milyon TL’ye kadar finansman sağlanmaktadır. Aylık %0,69 faiz oranı sunulan bu kredide 15 yıl (180 ay) vade ve 1 yıl (12 ay) ödemesiz dönem imkânı bulunur.
-
İstanbul Özelinde “Yarısı Bizden” Kampanyası: İstanbul genelindeki riskli yapılar için geçerli olan bu modelde, bağımsız bölüm başına 875 bin TL hibe, 875 bin TL kredi ve 125 bin TL tahliye desteği olmak üzere toplam 1 milyon 875 bin TL finansman sağlanır. Bu modelde ödemesiz dönem 2 yıl (24 ay), vade ise 10 yıl (120 ay) olarak uygulanır.
-
Ülke Genelindeki Standart Kentsel Dönüşüm Kredileri: 6306 sayılı kanun kapsamında bankalar aracılığıyla sağlanan faiz destekli kredilerde konut yapımı ve edinimi için üst limitler bölgeye ve mevzuata göre 700 bin TL ile 1,25 milyon TL arasında değişmektedir.
Başvuru öncesinde kendi ilinizdeki güncel destek paketlerini ve limitleri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüklerinden veya anlaşmalı bankalardan teyit etmek önem taşımaktadır.
Kimler Başvurabilir, Hangi Şartlar Aranıyor?
6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ve bağlı projeler kapsamında finansman desteğinden yararlanmak için temel şartlar şunlardır:
-
Taşınmazın tapu sahibi olmak veya intifa/oturma hakkı gibi sınırlı ayni hakka sahip olmak.
-
Binanın yetkili kurumlarca teknik raporla riskli yapı olarak tespit edilmiş olması.
-
Riskli yapı tespitinden itibaren en geç bir yıl içinde başvuru yapmak.
-
Finansman türüne göre değişen başvuru kriterleri:
-
Yarısı Bizden Kampanyasında: Başvurularda Findeks (kredi) notu veya gelir şartı aranmamaktadır.
-
Uygun Faizli Kredi Paketlerinde: Yaş sınırı ve Findeks notu bakılmayan bazı modellerde, hane halkı toplam belgelenebilir gelirinin aylık kredi taksidinin en az %70’ini karşılaması şartı aranabilir. Ayrıca tapuda satışa engel ipotek/haciz bulunmamalıdır.
-
Standart Banka Dönüşüm Kredilerinde: Bankaların kendi Findeks notu ve belgelenebilir gelir kontrol süreçleri geçerlidir.
-
Dar gelirli vatandaşlar, emekliler, engelliler, şehit/gazi yakınları ve kadın hak sahipleri için bazı kredi paketlerinde ekstra faiz indirimleri (%0,25 ila %0,50 ek indirimler) gibi ek kolaylıklar da tanınmaktadır.
Başvuru Süreci İki Aşamada İlerliyor
Sürecin ilk adımını müteahhit atıyor. Yapım ruhsatını alan ve gerekli kriterleri karşılayan müteahhit, e-Devlet üzerinden ARAAD (AFDİS) sistemine girerek projeye ait teknik ve idari belgeleri yüklüyor ve onay için Kentsel Dönüşüm Başkanlığına iletiyor.
Müteahhit başvurusu onaylandıktan sonra sıra hak sahibine geliyor: Vatandaş yine e-Devlet (ARAAD) üzerinden ön başvurusunu tamamlıyor, ardından gerekli belgelerle (tapu belgesi, kimlik, riskli yapı tespit raporu vb.) birlikte protokol imzalanan banka şubesine giderek fiziki başvurusunu gerçekleştiriyor.
Ödemesiz Dönem ve Vade Avantajı
Kentsel dönüşüm finansman çözümlerinin en büyük avantajı geri ödemelerin inşaat sürecinde hemen başlamamasıdır.
“Yarısı Bizden” kampanyasında 2 yıla (24 ay), diğer uygun faizli özel projelerde ise 1 yıla (12 ay) varan geri ödemesiz dönemler uygulanır. Bu sayede bina inşa edilirken hak sahibi geçici konutunun kirasını öderken aynı zamanda kredi taksidi yükü altına girmemiş olur. Vade süreleri Yarısı Bizden ve standart banka kredilerinde 10 yıl, özel destek projelerinde ise 15 yıla (180 ay) kadar uzamaktadır.
Süreç Neden Bu Kadar Takip Ediliyor?
Türkiye’nin büyük bölümünün deprem kuşağında yer alması ve yapı stokunun önemli bir kısmının eski yönetmeliklere göre inşa edilmiş olması, kentsel dönüşümü hayati bir zorunluluk haline getirdi. Yüksek inşaat maliyetleri karşısında hibe ve düşük faizli kredi destekleri, eski ve riskli binaların güvenli konutlara dönüştürülmesini hak sahipleri açısından erişilebilir kılmaktadır.
